صفر تا صد متفورمین؛ از لاغری تا درمان بیماری دیابت

دسته بندی :

داروهای دیابت

متفورمین

متفورمین خط اول دفاع برای افراد مبتلا به بیماری دیابت نوع ۲ در نظر گرفته می شود زیرا ایمن ، موثر و مقرون به صرفه است. این دارو به افزایش وزن ربطی ندارد و تاثیر بسیار کمی بر اندام های داخلی می گذارد. هرچند مطالعات نشان داده است  که متفورمین در برخی از افراد باعث ایجاد بعضی از عوارض جانبی میشود.
برخی بیماران انتظار دارند که این دارو مانند انسولینی به شکل قرص عمل کند و قند خونشان  را به طور ناگهانی کاهش دهد. اما متفورمین چنین کاری نمی کند. اصلا!
همانطور که میلیون ها نفر از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ این موضوع را می دانند ، متفورمین بلافاصله قند خون شما را کاهش نمی دهد. بلکه بسته به دوز مصرفی تان ممکن است چیزی حدود چهار یا پنج روز طول بکشد تا اثرگذاری این دارو را تجربه کنید.
این دارو ممکن است به صورت چشم گیری تمام مشکلات شما را برطرف نکند. اما دارویی مؤثر است و تعامل آن با بدن پیچیده و جالب است.

متفورمین

آنچه در مورد متفورمین می دانیم
متفورمین با نام های تجاری Glucophage ، Fortamet ، Glumetza و Riomet نیز به فروش می رسد ، و از دسته داروهای موسوم به biguanides است که مانع تولید گلوکز در کبد می شوند
این دارو سطح انسولین را در بدن افزایش نمی دهد ، اما در عوض میزان قندی را که  بدن تولید و جذب می کند کاهش می دهد. متفورمین همزمان با کاهش تولید گلوکز در کبد، با افزایش حساسیت بدن به انسولین ، قند خون را نیز کاهش می دهد. همچنین میزان دریافت گلوکز بدن افراد را از غذاهایی که می خورند کاهش می دهد.
دراکثر مبتلایان به دیابت نوع ۲، متفورمین تلاش می کند که قند خون را به تدریج کاهش دهد. مصرف این دارو باید همراه با یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم باشد. در نتیجه شما سریعا و یک شبه تاثیر آن را بر بدن تان نخواهید دید زیرا ای ندارو یک مؤلفه مهم در یک موضوع بزرگتر یعنی بهبود وضعیت سلامت است و با کمکش شرایط را برای تان قابل کنترل می کند.

متفورمین ۵۰۰


اغلب بیماران دیابتی از قرص متفورمین ۵۰۰ استفاده می کنند، البته از این قرص ۱۰۰۰ میلی گرم نیز وجود دارد. میزان مصرف و تعداد مصرف را پزشک پس بررسی شرایط هر بیمار مشخص می کند

عوارض قرص متفورمین


متفورمین در برخی از افراد عوارض جانبی ایجاد می کند ، اما در بسیاری از موارد این عوارض خفیف است و اصولا با مصرف دارو در دفعات اول اتفاق می افتد. حالت تهوع و ناراحتی معده مانند درد معده ، گاز ، نفخ و اسهال در افرادی که شروع به استفاده از متفورمین می کنند تا حدودی متداول است.
برخی از افراد ، بلافاصله پس از مصرف دزهای زیاد متفورمین دچار ناراحتی معده می شوند ، بنابراین معمولاً پزشکان تجویز را با دوز پایین شروع می کنند و کم کم آن را افزایش داده و به دوز دلخواهشان می رسانند. بسیاری از افراد با دوز پایین- ۵۰۰ میلی گرم یک بار در روز – شروع به مصرف این دارو میک نند و طی چند هفته و به تدریج این دوز را افزایش می دهند تا این که دوز روزانه مورد مصرفشان به حداقل ۱۵۰۰ میلی گرم در روز برسد. در نتیجه در این حالت احتمال ابتلا به ناراحتی معده در اثر مصرف این دارو کمتر خواهد شد ، اما همچنین زمان بیشتری طول خواهد کشید تا اثرات دارو بر بدن قابل رویت شود.

تاثیر متفورمین بر روی کلیه

خانم دکتر شیما سیروس دیابتولوژیست در گفتگوی اختصاصی با رسانه دیابتی پلاس به این سوال پاسخ داد، ایشان معتقد هستند استفاده از متفورمین عارضه ای جدی برای کلیه ایجاد نمی کند و استفاده از قرص متفورمین برای لاغری کار اشتباهی است و در ضمن این قرص باعث لاغری نمی شود، ویدئو زیر را حتما مشاهده کنید



هنگام شروع مصرف متفورمین ممکن است عوارض جانبی خفیفی را تجربه کنید که گفته می شود این علائم می تواند با میزان کربوهیدرات هایی که در رژیم غذایی خود مصرف می کنید در ارتباط باشد. در نتیجه هنگامی که میزان کربوهیدرات ها را کاهش می دهید، علائم ناراحتی معده از بین می رود.
این دارو می تواند عوارض جانبی جدی تری نیز ایجاد کند (اگرچه این موارد نادر است). جدی ترین آن اسیدوز لاکتیک است ، یعنی بیماری ناشی از تجمع اسید لاکتیک در خون. این امر می تواند در صورت انباشت زیاد متفورمین در خون آن هم به دلیل مشکلات مزمن یا حاد (به عنوان مثال کم آبی) کلیه ایجاد شود. نارسایی حاد قلبی شدید یا مشکلات شدید کبدی نیز می تواند منجر به عدم تعادل لاکتات شود.

متفورمین همچنین می تواند خطر ابتلا به هیپوگلیسمی (قند خون پایین) را افزایش دهد ، به ویژه برای افرادی که انسولین و داروهایی مصرف می کنند که ترشح انسولین را افزایش می دهد (مانند سولفونیل اوره ها) ، همچنین در صورتی که با مصرف بیش از حد الکل نیز همراه باشد میتواند عوارضی داشته باشد.
از آنجا که استفاده طولانی مدت از متفورمین می تواند مانع از جذب ویتامین B12 شود و در نتیجه باعث کم خونی شود ، در بعضی مواقع افراد نیاز به مصرف مکمل ویتامین B12 در رژیم غذایی خود دارند.
برای بیشتر افرادی که متفورمین مصرف می کنند ، عوارض جانبی خفیف و مدت زمان بروز آن نسبتاً کوتاه است.

“Faux Low”
عارضه جانبی دیگری نیز وجود دارد که اغلب توسط افرادی که برای اولین بار متفورمین مصرف می کنند تجربه شده است. این عارضه Faux Lowنامیده می شود.
هنگامی که موفق می شوید قندخون تان را بعد ازمدت قابل توجه و مداومی بالا بودن(یعنی بالاتر از ۱۸۰میلی گرم در دسی لیتر) تا به حد عادی کاهش دهید (چه با شروع به درمانی مانند متفورمین یا داشتن یک رژیم کم کربوهیدرات  و چه هردو) به نظر می رسد که بدن شما پاسخی به این تغییرخواهد داد که گویی شما در وضغیت هیپوگلیسمی واقعی (زیر۷۰میلی گرم در دسی لیتر) قرار دارید.
اگرچه افراد مبتلا به دیابت، آستانه قند خون و علائم متفاوتی دارند ، اما در صورتی که افراد قند خون ۷۰ میلی گرم در دسی لیتریا پایین تر داشته باشند احساس تحریک پذیری، خستگی ، لرز و سرگیجه می کنند.
اگر علائمی مانند اینها را تجربه کردید و با یک گلوکز سنج سطح قند خون خود را اندازه گرفتید و متوجه که شدید که این احساس پایین بودن قند خون اشتباه است(به عنوان مثال گلوکزسنج به شما می گوید که mg / dl ۹۶گلوکز در خونتان دارید) همچنان متفورمین خود را طبق دستورالعمل مصرف کنید و شروع به مصرف کربوهیدرات نکنید (مثلاغذاهای غنی از کربوهیدرات مانند آب پرتقال برای احیای قندتان نخورید ).

اگر واقعاً دچار نقص کمبود واقعی گلوکز نباشید(در واقع دچارعارضه Faux Lowشده باشید )نوشیدن آب و خوردن یک میان وعده پر سدیم و کم کربوهیدرات  (آجیل برای این کار عالی است) علائم را تسکین می دهد و به شما این امکان را می دهد که با حال بهتری بتوانید رژیم تان را ادامه دهید.
توجه داشته باشید که خصوصاً برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که در حال مصرف متفورمین و انسولین یا سولفونیل اوره هستند، هیپوگلیسمی یک خطر جدی است. اگر احساس میکنید دچار کمبود گلوکز شده اید ، قند خون خود را بررسی کنید زیرا ممکن است مواقعی وجود داشته باشد که نیاز به درمان هیپوگلیسمی با قرص گلوکز یا آب پرتقال یا موارد مشابه آن داشته باشید.

مزایای متفورمین


اکثر مبتلایان به دیابت نوع ۲ ، متفورمین مصرف می کنند و از آن راضی هستند ، چراکه به صورت عمومی در دسترس است و دارای قیمت پایینی نیز هست. در نتیجه انجمن داروهای آمریکا آن را در صدر داروهای مراقبت از دیابت قرار داده است.

مزایای متفورمین


اما متفورمین خارج از درمان دیابت نوع ۲ می تواند از مزایای دیگری نیز برخوردار باشد.
محققان در حال حاضر در حال بررسی این موضوع هستند که آیا این دارو می تواند در مبارزه با سرطان ، مشکلات عصبی ، مشکلات بینایی مانند دژنراسیون ماکولا و حتی پیری کمک کند؟! برای رسیدن به نتیجه قطعی در این موارد احتیاج به زمان و مطالعه ی بیشتری است؛اما به هر حال اثر بخشی آن در روند کاهش قند خون یک امر اثبات شده میباشد.

قرص متفورمین برای بارداری
در عین حال ، از متفورمین در درمان دیابت حاملگی و سندرم تخمدان پلی کیستیکنیز استفاده می شود.

انجمن دیابت آمریکا(FDA) اعلام کرده است که پزشکان بیشتری باید متفورمین را برای درمان پیش دیابت (حالتی که سطح قند خون بالا است اما هنوز به حدی نرسیده است که بتوان وضعیت را ابتلا به دیابت تلقی کرد)  تجویز کنند به خصوص برای افراد زیر ۶۰ سال .

لاغری با متفورمین!


FDA همچنین هنوز متفورمین را به عنوان دارویی برای کمک به کاهش وزن رسماً تأیید نکرده است. بسیاری از مبتلایان به دیابت نوع۲ پس از مصرف دارو دچار کاهش وزن شده اند ،اما  محققان هنوز نتوانسته اند دلیلی مبتنی بر این که این کاهش وزن تحت تاثیر مصرف متفورمین بوده است بیابند. برخی معتقدند که این دارو اشتها را کاهش می دهد ، در حالی که برخی دیگر می گویند که این دارو در نحوه ذخیره و استفاده بدن از چربی تأثیر می گذارد.

دانشمندان همچنین در حال بررسی پتانسیل متفورمین برای محافظت در برابر بیماری های قلبی در مبتلایان به دیابت نوع ۲ هستند و برخی از داده های قدیمی نیز از این امر پشتیبانی می کنند. در حالی که آزمایشات دقیقی هنوز برای اینگونه نتیجه گیری ها انجام نشده است و باید تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام شود.

قرص گلوکوفاژ

گلوکوفاژ و متفورمین اغلب در رابطه با درمان دیابت نامشان آورده می شود. اما گلوکوفاژ دقیقا چیست و چگونه به کنترل دیابت نوع ۲ کمک می کند؟

گلوکوفاژ


گلوکوفاژ چیست؟
قرص های گلوکوفاژ(و قرص های گلوکوفاژ SR ) هر کدام یک ماده فعال به نام متفورمین هیدروکلراید دارند. از متفورمین به طور گسترده ای برای کمک به کنترل سطح قند خون در بین مبتلایان به دیابت نوع ۲ استفاده می شود.


چگونه گلوکوفاژ به افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کمک می کند؟

در بین مبتلایان به دیابت نوع ۲، لوزالمعده قادر به تولید انسولین کافی نیست .علاوه بر این، سلول های بدن ممکن است در برابرانسولینی که در بدن وجود دارد مقاوم باشند. به طور معمول ، انسولین به سلول ها دستور می دهد قند را از خون خارج کنند ، اما با وجود مقاومت در برابر انسولین در افراد مبتلا به دیابت،میزان قند خون می تواند خیلی بالا برود. همانطور که قبلاً گفتیم ، گلوکوفاژ حاوی ماده متفورمین است. متفورمین (متفورمین هیدروکلراید) نوعی دارو است که به عنوان یک بیگوانید(گروهی از مواد شیمایی) شناخته می شود. این دارو برکاهش مقدار قند در خون مبتلایان به دیابت موثر است. و این کار را با کاهش مقدار قند تولید شده در کبد و همچنین افزایش حساسیت سلولهای عضلانی به انسولین انجام می دهد. بنابراین سلول ها قادر به کاهش دادن قنددر خون می شوند. متفورمین همچنین باعث کاهش جذب قندها از روده می شود. متفورمین سطح قند خون را بین و بعد از غذا کاهش می دهد.

متفورمین و دیابت نوع ۱

اگر متفورمین در معالجه سرطان یا بیماری های عصبی مانند هانتینگتون مفید باشد ، جالب خواهد بود. اما اگر مشخص شود که به افراد در مدیریت دیابت نوع ۱ کمک می کند چه می شود؟!
متفورمین در حال حاضر از طرف آژانسهای نظارتی ایالات متحده یا اروپا برای استفاده در درمان دیابت نوع ۱ مورد تأیید نیست ، اما به نظر می رسد مردم به هر حال داروی خود را مصرف می کنند ، و اگرفردی مبتلا به دیابت نوع ۱ اضافه وزن داشته باشد ، بسیاری از پزشکان برایش این دارو را تجویز می کنند. در واقع چندین دلیل وجود دارد که متفورمین برای بسیاری از افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ گزینه ای جذاب است؛ یک اینکه متفورمین به کاهش تولید گلوکز در کبد کمک می کند ، که اینیک مشکل در دیابت نوع ۱ است؛ و دو اینکه افراد مبتلا به این نوع از دیابت نیزغالباً دچار مقاومت در برابر انسولین هستند و متفورمین می تواند به بهبود حساسیت به انسولین کمک کند.

متفورمین نوع یک


*متفورمین ممکن است باعث کاهش وزن و محافظت در برابر بیماری های قلبی شود. اخیرا نتایج مطالعه ای که به مدت سه سال بر روی گروهی از افراد مبتلا به دیابت نوع۱ انجام شده بود  منتشر شده است که حاکی از آن است که شرکت کنندگانی که متفورمبن مصرف میکردند دچار کاهش وزن شدند. همچنین محققان در این مطالعه نیز نتوانستند به این نتیجه برسند که متفورمین بطور قطعی از افراد در برابر ابتلا به بیماری قلبی محافظت می کند ، اما براساس روند مشاهده شده در داده ها ، محققین نتیجه گرفتند که این دارو ممکن است نقشی در مدیریت جلوگیری از ابتلا به بیماری های قلبی داشته باشد.
اگرشما  فردی با دیابت نوع ۲ هستید ، مصرف متفورمین برای اهداف اصلی مورد نظر در درمان بیماری تان مزایای زیادی به همراه دارد.
عوارض جانبی آن برای اکثر افراد بسیار کم است ، مقرون به صرفه است و می توان گفت: متفورمین لازم نیست که پیری یا سرطان را درمان کند تا بسیار ارزشمند باشد؛همین که به افراد کمک می کند تا بدنشان بتواند انسولین را پردازش کند و در نتیجه بتوانند زندگی خود را با کیفیت بهتری ادامه دهند کافی و عالی ست.

استفاده از متفورمین در بعضی از بیماران نتیجه بخش و در تعدادی از آن ها خالی از اثربخشی میباشد. به هر صورت ما توصیه میکنیم که بیماران چه در صورت مصرف این دارو و چه در غیر اینصورت حتما از رژیم های غذایی مناسب و کم کالری که به صورت تخصصی تنظیم شده اند استفاده و پیروی کنند.

avatar

دکتر آندریاس انفلدت

در پزشکی خانواده

متفورمین مرسوم ترین دارو برای کاهش سطح گلوکز خون مخصوصا در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ می باشد و اغلب بیماران در صورت مصرف این دارو، در بهبود روند بیماریشان  آنرا بسیار موثر میدانند.

avatar

پیتر لوین

داروساز از دانشگاه داروسازی سیدنی

یکی از راههای اثرگذاری متفورمین تاثیر آن بر روی سیستم گوارش شماست؛ به این صورت که این ماده اجازه نمیدهد که در طی چرخه ی هضم و جذب غذا، بدن شما کربوهیدراتها را جذب کند؛ و این یک موضوع بسیار مهم است. وقتی که شما در سیستم گوارش و هضم غذایتان مداخله میکنید در واقع در حال دستکاری در روند جذب مواد مغذی هستید و این یک مساله ی بسیار حیاتی و حساس است.بنابراین بهتر است که علایم حاصل ازین مداخله را بشناسید تا در صورت وقوع با آنها آگاهانه برخورد کنید.

avatar

دکتر جوشوا میلر

مدیر پزشکی مراقبت از دیابتدر استونی بروک

پرسش و پاسخ پیرامون متفورمین

متفورمین برا می توان برای لاغری استفاده کرد؟

متفورمین داروی لاغری برای هیچ فردی نیست، در بعضی افرادی بخاطر متابلسیم بدنی یک تا دو کیلو لاغر می شوند و تجویز این دارو برای لاغری کار اشتباهی است

آیا متفورمین روی کلیه تاثیر می گذارد؟

نظر خانم دکتر سیروس درباره این موضوع؛ عارضه متفورمین روی کلیه آن قدر نیست که بگوییم کلیه مریض نارسا می شود، چیزی که در آزمایشگاه اهمیت دارد؛ کراتین است و در مواقعی که کراتین بیمار بالای دو باشد، که عملکرد کلیه را محاسبه می کنیم و اگر زیر ۳۰ باشد متفورمین را قطع می کنیم ولی در غیر این صورت هیچ عارضه ای ندارد

نام تجاری متفورمین چیست؟

متفورمین بیشتر با نامهای تجاری Fortamet ، Riomet ، Glucophage ، Glucophage XR و Glumetza فروخته می شود. همه این داروها یکسان نیستند. برخی در کودکان تا سن۱۰ سال تأیید شده اند ، در حالی که برخی دیگر نباید توسط افراد زیر۱۸ سال استفاده شود.

دوز متوسط متفورمین چیست؟

دوز شروع معمولی برای متفورمین ۵۰۰ میلی گرم در روز است. این مقدار ممکن است در صورت لزوم مصرف شود تا سطح قند خون عادی شود ، اما متفورمین به ندرت در دوزهای بالاتر از ۲۰۰۰ میلی گرم در روز نیز تجویز می شود. برای بیمارانی که معده های حساس دارند ممکن است لازم باشد که مقدار آن از بسیار کم شروع شود و به آرامی افزایش یابد تا از ناراحتی دستگاه گوارش جلوگیری شود.

آیا گزینه های دیگری به جای متفورمین وجود دارد؟

تعدادی از داروهای کاهش دهنده قند خون نیز وجود دارد که ممکن است برای افرادی که ترجیح می دهند از متفورمین استفاده نکنند گزینه ی مناسبی باشند. اینها شامل مهار کننده های SGLT ، مهار کننده های DPP ، سولفونیل اوره ها و گلیتازون ها هستند. همه این داروها ملاحظات خاص خود را دارند و جابجایی به هر داروی جدیدموضوعی است که شما باید با پزشک خود در باره اش صحبت کنید.

توجه : مطالب دیابتی پلاس از منابع خارجی ترجمه شده و تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی دارد . از این رو توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست .

آخرین ویدیوها و صوت ها

مقالات مرتبط +

4 thoughts on “صفر تا صد متفورمین؛ از لاغری تا درمان بیماری دیابت”

    1. طبق گفته پزشکان این قرص برای لاغری نیست و تجویز آن برای لاغری کاری اشتباه است

    1. سلام
      هر قرصی می تواند یکسری عوارض به همراه داشته باشد، متفورمین هم از این قاعده جدا نیست ولی گزارش نسبتا کمی از حالت تهوع گزارش شده است، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید

Leave a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *